Vì sao trẻ đòi nghe mãi một câu chuyện mỗi tối

Nhà nào có trẻ nhỏ cũng có một cuốn. Cuốn sách ấy. Ở nhà tôi, đó là Peter Pan: gáy sách nứt, một trang được dán băng dính lại hai lần, cuốn mà bạn có thể đọc thuộc lòng từ ngoài hành lang trong lúc đánh răng.

Bạn đã đưa ra những cuốn khác. Sách đẹp hơn. Sách có cánh lật. Đứa trẻ nhìn chúng một cách lịch sự rồi với tay qua chúng để lấy đúng cuốn cũ, một lần nữa.

Tôi là cậu của bọn trẻ, không phải bố mẹ chúng, nghĩa là mỗi lần đến chơi tôi được dúi cho cuốn sách kèm câu “con bé sẽ đòi cuốn này”. Melissa, cháu gái tôi, lần nào cũng muốn Peter Pan, suốt nhiều năm. Giờ con bé đang học ở UW (Đại học Washington). Tôi từng thấy chuyện đó hơi phát bực. Rồi đến một lúc nào đó tôi nghĩ lại, rằng đây là một trong những việc hữu ích nhất mà một đứa trẻ nhỏ làm trong cả năm.

Trẻ nhận được gì từ cùng một cuốn sách?

Người lớn đọc một câu chuyện một lần và rút ra cốt truyện. Trẻ nhỏ mỗi lần rút ra một thứ khác.

Vài lần đầu: chuyện gì xảy ra. Rồi đến chính những con chữ; bé bắt đầu nói nốt câu của bạn và sửa bạn khi bạn đọc sót. Rồi đến tranh, tỉ mỉ từng chi tiết, kể cả con chuột tí hon ở mọi trang mà bạn chưa từng để ý. Rồi đến cảm xúc: vì sao nhân vật buồn ở trang sáu, và như thế có công bằng không? Cuối cùng là cấu trúc, bé bắt đầu kể lại cho bạn nghe, và tự nghĩ ra chuyện của mình với cùng bộ khung ấy.

Lần đọc thứ hai mươi không phải là lần đầu lặp lại. Đó là lớp thứ hai mươi.

Vì sao câu chuyện quen thuộc lại dễ chịu đến thế?

Giờ đi ngủ đầy những thứ trẻ không được quyết định. Khi nào tắt đèn. Bé có mệt hay không. Ngày mai là ngày gì. Câu chuyện là thứ duy nhất bé kiểm soát hoàn toàn. Bé thuộc từng chữ. Không gì trong đó có thể làm bé bất ngờ.

Với một bạn nhỏ, sự chắc chắn ấy mang lại một cảm giác yên ổn mà truyện mới không thể có.

Nhìn thật chậm

Chúng tôi có một nhân vật cho điều này. Oko tròn và đỏ với một con mắt rất to, và cậu đi tìm những chữ cái ẩn trong rừng. Cậu không vội. Cậu thà tìm được một chữ cho đúng cách còn hơn mười chữ vội vàng. Tôi viết cậu như vậy vì đó đúng là điều một đứa trẻ đang làm khi đọc đi đọc lại cuốn sách yêu thích: nhìn thật chậm, tìm ra những thứ mà những người còn lại đã đi lướt qua.

Làm sao sống sót qua lần đọc thứ bốn mươi?

Giao lại cho bé. Khoảng bốn, năm tuổi, phần lớn trẻ có thể “đọc” cuốn yêu thích từ trí nhớ. Hãy để bé làm. Đến lượt bạn, cố tình đọc sai và để bé bắt lỗi.

Đổi một chi tiết. Cho một nhân vật bị cảm. Đọc bằng giọng thì thầm. Cho con chó kêu “meo”. Nó giúp bạn tỉnh táo, và cho bé thấy một câu chuyện có thể biến tấu.

Thêm vào, chứ không thay thế. “Sách của mình, rồi một cuốn mới.” Cuốn yêu thích vẫn an toàn và cuốn mới có cơ hội được nghe.

Và để ý khi nó kết thúc. Một tối nào đó bé sẽ chọn cuốn khác và cuốn sách cũ lặng lẽ trở lại kệ. Nghĩa là bé đã không cần nó nữa. Đáng để nhận ra, vì nó sẽ không quay lại.